معاینات طب کار رانندگان

معاینات؛ لازمه سلامت رانندگان

 

سلامت روحی و جسمی رانندگان بخش کالا و مسافر از اهمیت بالایی برخوردار است چراکه در جلوگیری از بروز سوانح و کاهش تلفات نقش بسزایی دارد. در مراکز طب کار همه آزمایش های تشخیص طبی، معاینات بالینی، تست قند خون، بینایی سنجی، شنوایی سنجی و روانشناسی ویژه رانندگان حمل و نقل جاده ای انجام می پذیرد.

باتوجه به اهمیت موضوع اطمینان از سلامت شغلی رانندگان حرفه ای در کاهش حوادث جاده ای و علاوه بر آن، افزایش بهره وری فعالیت در حرفه رانندگی، داشتن سلامت جسمانی و بنابراین دریافت کارت سلامت برای رانندگان الزامی است.

 

 

معاینات سلامت شغلی رانندگان حمل و نقل عمومی جاده‌ ای

 

در راستای تداوم و گسترش طرح صحت و سلامت شغلی رانندگان حمل و نقل عمومی جاده‌ ای و به منظور ارتقاء کیفی سطح معاینات و استفاده بهینه از کلیه امکانات تخصصی موجود در سطح کشور براساس دستورالعمل مشترک نحوه انجام معاینات شغلی ویژه رانندگان فی مابین مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دفتر حمل و نقل کالا و مسافر وقت سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، از کلیه مراکز تخصصی، شرکت‌ ها و افراد مجاز ارائه دهنده خدمات طب کار که دارای مجوز فعالیت معتبر در زمینه معاینات سلامت شغلی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌ باشند دعوت به همکاری به عمل می‌ آید.

 

 

کارت سلامت رانندگان چیست و چرا الزامی است؟

 

کارت سلامت، گواهی‌ نامه‌ ای است که تایید می‌ کند راننده از نظر جسمی، ذهنی و روانی، صلاحیت هدایت خودروهای سنگین یا عمومی را دارد. طبق قوانین سازمان راهداری و حمل‌ و نقل جاده‌ ای و پلیس راهور، هرگونه فعالیت حرفه‌ ای در حوزه حمل‌ و نقل (باربری و مسافربری) بدون داشتن کارت سلامت معتبر، غیرقانونی است!

این کارت فقط یک کاغذ بازی اداری نیست؛ بلکه تضمین می‌ کند که راننده‌ ای که ساعت‌ ها در جاده بیدار است، دچار بیماری‌ های پنهانی مثل دیابت کنترل نشده، فشار خون بالا یا اختلالات خواب نیست که ناگهان در حین رانندگی عود کنند.

 

 

در معاینات رانندگان چه آزمایش‌ هایی انجام می‌ شود؟

 

وقتی به یک مرکز تخصصی طب کار مجاز مانند مرکز تخصصی طب کار برزویه مراجعه می‌ کنید، وارد یک پروسه غربالگری چند مرحله‌ ای می‌ شوید. این مراحل عبارتند از:

۱. بینایی‌ سنجی (اپتومتری)

چشم‌ ها مهم‌ ترین ابزار راننده‌ اند. اما در طب کار، معاینه چشم فقط به خواندن حروف روی تابلو E خلاصه نمی‌ شود. موارد زیر با دقت بررسی می‌ شوند:

 

• حدت بینایی

دید دور و نزدیک (با و بدون عینک)

 

• میدان دید

راننده باید بتواند بدون چرخاندن سر، تا زاویه مشخصی از طرفین را ببیند (برای دیدن آینه‌ ها و نقاط کور)

 

• دید رنگ (Color Vision)

تشخیص دقیق رنگ‌ های چراغ راهنمایی و علائم هشدار دهنده

 

• دید در شب و خیرگی

بررسی اینکه چشم راننده در مواجهه با نوربالای ماشین‌ های روبرو چقدر سریع به حالت عادی برمی‌ گردد

 

۲. شنوایی‌ سنجی (ادیومتری)

راننده حرفه‌ ای باید بتواند صدای بوق ممتد، آژیر آمبولانس، صدای غیرعادی موتور یا هشدارهای صوتی داخل کابین را بشنود. در اتاقک آکوستیک، آستانه شنوایی هر دو گوش سنجیده می‌ شود. استفاده از سمعک برای رانندگان (با قید در گواهینامه و کارت سلامت) در بسیاری از موارد بلامانع است، اما ناشنوایی کامل یا کم‌ شنوایی شدید بدون اصلاح، می‌ تواند منجربه عدم صدور کارت شود.

 

 

۳. بررسی‌ های روانشناسی و سلامت خواب

شاید این بخش جدیدترین و مهم‌ ترین تغییر در معاینات سال‌ های اخیر باشد. رانندگی شغلی پر‌استرس است. روانشناس طب کار موارد زیر را ارزیابی می‌ کند:

 

• سلامت روان

بررسی نشانه‌ های پرخاشگری، اضطراب شدید یا افسردگی که بر تصمیم‌ گیری در لحظات بحرانی اثر می‌ گذارد.

 

• تست‌ های تمرکز و سرعت عمل

سنجش هماهنگی عصب و عضله

 

• اختلالات خواب

بیماری‌ هایی مثل آپنه خواب (قطع تنفس در خواب) باعث می‌ شود راننده در طول روز و پشت فرمان دچار خواب‌ آلودگی غیرقابل کنترل شود. این یکی از شایع‌ ترین علل تصادفات جاده‌ ای در شب است که در معاینات بدو استخدام طب کار غربالگری می‌ شود.

 

۴. معاینات داخلی و قلب (نوار قلب)

سکته‌ های قلبی پشت فرمان، کابوس جاده‌ هاست. پزشک متخصص طب کار با گرفتن نوار قلب (ECG) و اندازه‌ گیری دقیق فشار خون، وضعیت قلب و عروق را می‌ سنجد. همچنین آزمایش‌ های خون برای بررسی قند خون (دیابت) و چربی خون انجام می‌ شود. رانندگانی که دیابت وابسته به انسولین دارند یا فشار خون کنترل نشده دارند، ممکن است با محدودیت‌ های صدور کارت مواجه شوند تا زمانی که بیماری خود را کنترل کنند.

 

۵. تست عدم اعتیاد

بخش جدایی‌ ناپذیر معاینات طب کار، آزمایش عدم اعتیاد است. باتوجه به اینکه مصرف هرگونه مواد مخدر، محرک یا روان‌ گردان باعث اختلال در هوشیاری فرد می‌ شود، نتیجه مثبت این تست (بدون دلیل موجه پزشکی و دارویی) (مطلب مهم: این داروها تست اعتیاد را مثبت می کنند!) منجربه رد صلاحیت راننده خواهد شد.

 

 

اعتبار کارت سلامت رانندگان چقدر است؟

 

مدت اعتبار این کارت به سن راننده بستگی دارد:

• رانندگان زیر ۴۰ سال: معمولا هر ۲ سال یکبار باید معاینات را تکرار کنند.
• رانندگان بالای ۴۰ سال: به دلیل افزایش ریسک بیماری‌ ها، معاینات باید سالیانه انجام شود.

 

البته در صورتی که پزشک طب کار تشخیص دهد راننده بیماری زمینه‌ ای خاصی (مثل فشار خون مرزی) دارد، ممکن است اعتبار کارت را کوتاه‌ مدت تر (مثلا ۶ ماهه) صادر کند تا راننده ملزم به پیگیری درمان خود باشد.