نگاه کلی به مطلب
اگر با برق کار میکنید، میدانید که این نیرو چقدر می تواند خطرناک باشد. برق گرفتگی یا شوکهای برقی (مرگ یا جراحت شدید در نتیجه شوک الکتریکی) عموما در برخی از محیط های کاری، اتفاق میافتد. اگر فردی در محیط کاریتان در این شرایط ناخوشایند قرار بگیرید، ممکن است ندانید چه کاری باید انجام دهید…! همچنین خطر برق گرفتگی به نوع جریان، نحوه عبور جریان از بدن، ولتاژ بالا، سلامت کلی فرد و سرعت درمان او بستگی دارد.
بنابراین، مرکز برزویه طب کار این راهنما را گردآوری کرده تا به شما آموزش دهد اگر در محیط کار، دچار برق گرفتگی شدید، چطور اقدامات بعد از برق گرفتگی را در نظر گرفته و ایمنی را به خود و اطرافیانتان بازگردانید.
برق گرفتگی و خطرات ناشی از کار با برق
برق گرفتگی، تأثیر عبور جریان الکتریسیته بر بافتها و ارگانهای بدن است و بسته به مسیر عبور جریان، آثار متفاوتی بر جای میگذارد. حوادث ناشی از برق گرفتگی همچنان یکی از جدیترین مخاطرات ایمنی در محیط های کاری محسوب میشود که سالانه به دلیل سهل انگاری یا فرسودگی تجهیزات الکتریکی، جان افراد زیادی را به خطر میاندازد.
پیامدها:
برای درک اهمیت اقدامات بعد از برق گرفتگی، مهم است که صدمات ناشی از این امر را بشناسید؛
- اسپاسم شدید عضلات: که ممکن است سبب شکستگی استخوان، دررفتگی مفاصل یا ناتوانی فرد در رها شدن از منبع برق شود.
- اختلال در عملکرد قلب و دستگاه تنفس؛ حتی جریانهای با ولتاژ نسبتاً پایین نیز میتوانند باعث آریتمی، ایست قلبی یا توقف تنفس شوند.
- سوختگیهای سطحی و عمقی: در محل ورود و خروج جریان برق که گاهی به آسیب بافتهای عمقی، جراحی یا ناتوانی دائمی منجر میشود.
کمکهای اولیه در مورد برق گرفتگی
آنچه باید در کمکهای اولیه به موارد برق گرفتگی در محل کار بدانید، شامل ۸ مورد زیر میباشد:
یک) دفع خطر یا دور کردن مصدوم از منبع برق
اگر احتمال برق گرفتگی وجود دارد، پیش از هر اقدامی منبع برق را قطع کنید و سپس بر اساس نوع برق عمل کنید؛
برق با ولتاژ بالا:
- کابلهای برق فشار قوی میتوانند تا ۱۸ متر یا بیشتر قوس الکتریکی ایجاد کنند.
- به مصدوم نزدیک نشوید.
- تا زمان قطع برق توسط مأمور اداره برق، حداقل ۱۵ متر از محل فاصله بگیرید.
برق با ولتاژ پایین:
- در صورت امکان، تماس مصدوم با منبع برق را به طور ایمن قطع کنید.
- اگر این کار ایمن نیست، برق را از طریق قطع جریان، خاموش کردن فیوز، جدا کردن دوشاخه یا آزاد کردن کابل قطع کنید.
- برای دور کردن منبع برق، ابتدا روی یک سطح عایق و خشک (مانند کتاب، روزنامه یا تشک لاستیکی) بایستید.
- سپس با استفاده از یک وسیله بلند و نارسانا (مانند جاروی چوبی یا قلاب مخصوص نجات) منبع برق را از مصدوم یا اندام او دور کنید.
نکته مهم: اگر نتوانستید مصدوم را از منبع شوک الکتریکی جدا یا برق را قطع کنید، به هیچ وجه، به مصدوم دست نزنید!!
دو) بررسی علائم حیاتی مصدوم
برای اینکه به مصدوم بیشترین شانس زنده ماندن را بدهید، باید به سرعت، سطح هوشیاری او را با انجام موارد زیر ارزیابی کنید:
- به سمت هر دو گوش مصدوم بگویید: «صدای منو میشنوی؟» و اگر نام شخص را میدانید او را صدا بزنید.
- لاله گوش را فشار دهید یا روی شانهها ضربه بزنید.
- مصدوم را حرکت ندهید مگر اینکه در محیط یا موقعیت خطرناکی قرار داشته باشد.
نکته مهم: اگر مصدوم واکنشی نشان نداد، حتما با اورژانس تماس بگیرید.
سه) مصدوم بدون واکنش
در این مورد اولین اقدام، باز کردن راه هوا و بررسی قدرت تنفس مصدوم است. راه هوا را با بالا بردن چانه و کج کردن سر به عقب باز کنید. این کار زبان را از پشت گلو آزاد میکند. سپس به شیوه زیر تنفس مصدوم را بررسی کنید:
- به بالا آمدن و پایین رفتن قفسه سینه نگاه کنید.
- به صدای تنفس او گوش بدهید.
- هوای بازدم او را روی گونههای خود احساس کنید.
- این کار را ۱۰ ثانیه ادامه دهید.
اگر مصدوم نفس میکشد، او را در وضعیت ریکاوری (در بخش شش توضیح داده شده) قرار دهید. سپس اورژانس را خبر کنید. تا زمان رسیدن کمک، مدام علائم حیاتی مصدوم یعنی تنفس، نبض و هوشیاری او را کنترل و ثبت کنید.
اگر مصدوم به طور طبیعی نفس نمیکشد، کارهای زیر را انجام دهید:
- با اورژانس تماس بگیرید و تقاضای آمبولانس و در صورت امکان، تقاضای دستگاه شوک الکتریکی خارجی خودکار (AED) کنید و در هیچ مرحلهای از مکالمه تلفن را قطع نکنید.
- در اسرع وقت با فشار روی سینه مصدوم احیای قلبی ریوی یا سی.پی.آر (توضیحات در بخش چهار) را آغاز کنید. مصدوم را رها نکنید.
چهار) مصدوم ناهوشیار که به طور طبیعی نفس نمیکشد – در مرحله سی.پی.آر
- مسدوم را به پشت روی سطح صاف و محکم بخوابانید.
- دست خود را روی دست دیگر بگذارید و در مرکز قفسه سینه مصدوم قرار دهید.
- قفسه سینه را تا حداکثر عمق ۴-۵ سانتی متر ۳۰ بار با سرعت ۱۰۰ تا ۱۲۰ فشار در دقیقه فشار دهید. باید زمان فشار و آزادسازی برابر باشند.
- پس از ۳۰ بار فشار، دوباره راه ورود هوا را با عقب دادن سر و بالا بردن چانه باز کنید.
- سوراخهای بینی را با انگشت شست و سبابه ببندید.
- بهطور پیوسته دهان مصدوم را پر از باد کنید تا قفسه سینه او بالا بیاید. این کار باید حدود یک ثانیه طول بکشد. در صورت امکان از تجهیزات احیا مانند محافظ صورت استفاده کنید.
- دست نگه دارید و بگذارید قفسه سینه پایین برود. هوای تازه استنشاق کنید و این کار را تکرار کنید تا وقتی که در مجموع بتوانید ۲ تنفس مصنوعی مؤثر انجام دهید.
- اگر پس از تنفس دوم قفسه سینه بالا نیامد، ۳۰ ثانیه فشار بدهید و بعد دوباره ۲ تنفس مصنوعی بدهید.
- دستهای خود را به طور صحیح روی سینه مصدوم بگذارید و ۳۰ بار فشار بدهید.
سی.پی.آر ۳۰تایی و سپس ۲ تنفس مصنوعی را ادامه دهید تا زمانی که:
- مصدوم علامت حیاتی از خود نشان دهد.
- اورژانس از راه برسد.
- وضعیت عوض شود و شما اکنون در خطر فوری قرار بگیرید.
نکته: اگر فکر میکنید نمیتوانید تنفس مصنوعی بدهید، انجام سی.پی.آر به تنهایی بسیار بهتر از انجام ندادن آن است!
پنج) دفیبریلاسیون یا الکتروشوک (قلبی)
اگر دستگاه شوک الکتریکی خارجی در دسترس است، روشن کرده و دستورات آن را دنبال کنید.
شش) مصدوم با تنفس بدون هوشیاری – وضعیت ریکاوری
اگر مصدوم هوشیار نیست اما به طور طبیعی نفس میکشد، او را در وضعیت ریکاوری قرار دهید. در این وضعیت بدن فرد بین خوابیده به پهلو و خوابیده برروی شکم قرار دارد. این وضعیت باعث میشود سر مصدوم به عقب و پایین خم شود، زبان راه هوا را مسدود نکند و استفراغ یا مایعات دیگر بدون ایجاد خطر خفگی از دهان خارج شوند.
- بدن مصدوم را از نظر آسیبهای آشکار بررسی کنید.
- اجسام نوک تیز را از جیب لباس او خارج کنید.
- بازوی نزدیک را با زاویه ۹۰ درجه نسبت به بدن قرار دهید.
- بازوی دور را روی قفسه سینه قرار داده و پشت دست را روی گونه نزدیک بگذارید.
- پای دور را از زانو خم کرده و بالا بیاورید.
- با کشیدن زانو، مصدوم را به آرامی به سمت خود و کاملا پهلو بچرخانید. و مطمئن شوید در وضعیت ثابت قرار دارد.
- ساق پای بالایی را طوری تنظیم کنید که لگن و زانو زاویه ۹۰ درجه داشته باشند.
- راه هوایی، تنفس و نبض را دوباره بررسی کرده و از باز بودن راه هوایی اطمینان حاصل کنید.
- تنفس مصدوم را به طور مداوم کنترل کنید.
نکته: اگر هنوز با اورژانس تماس نگرفتهاید، از کسی بخواهید این کار را انجام دهدو یا خودتان سریع تماس بگیرید.در صورت لزوم مصدوم را تنها بگذارید (پیدا کردن تلفن همراه)، اما در اسرع وقت نزد او بازگردید.
هفت) سوختگی
قرار گرفتن در معرض جریان الکتریسیته، باعث سوختگی پوست یا اندامهای داخلی از محل ورود (از دست) و خروج (از پا) جریان برق میشود.
- اگر مصدوم هوشیاری دارد: محل سوختگی را دست کم به مدت ده دقیقه زیر آب سرد خنک کنید.
- اگر مصدوم هوشیاری ندارد: پس از قرار دادن مصدوم در وضعیت ریکاوری، محل سوختگی را با پانسمان مرطوب (یا پانسمان مخصوص سوختگی) خنک کنید.
هشت) دیگر آسیبها مانند اسپاسم و تشنج عضلانی
ممکن است مصدوم مدتی پس از قرار گرفتن در معرض شوک الکتریکی دچار تشنج باشد و این وضعیت نشان دهنده شدت مصدومیت است.
در صورت تشنج زیاد اقدامات زیر را انجام دهید:
- اگر مصدوم ایستاده است، به دلیل تشنج شدید به زمین خواهد افتاد. سعی کنید افتادن او را کنترل کنید. (عدم برخورد شدید سر و کمر با زمین)
- اگر چیزی در آن نزدیکی هست که در صورت تماس یا اصابت باعث آسیب دیدگی بیشتر میشود، آن را دور کنید.
- زیر سر مصدوم بالشتک بگذارید و یا با لباس بالشتک درست کنید.
- در دهان مصدوم چیزی قرار ندهید.
- لباسهایی را که ممکن است باعث مسدود شدن راه تنفس بشوند آزاد کنید.
- سعی کنید زمان تشنج را اندازه بگیرید.
پس از فروکش کردن تشنج اقدامات زیر را انجام دهید:
- هوشیاری و راه هوا، تنفس و ضربان مصدوم را بررسی کنید.
- اگر مصدوم هوشیاری ندارد اما طبیعی نفس میکشد یا نیمه هوشیار است، مصدوم را در وضعیت ریکاوری قرار دهید.
- اگر هوشیار نیست و نفس نمیکشد، احیای قلبی ریوی انجام دهید.
توجه کنید! اگر مصدوم هیچ جراحت ظاهری ندارد و به نظر میرسد حالش خوب است، همچنان توصیه میشود او را برای معاینه به بیمارستان یا درمانگاه ببرید، زیرا ممکن است اندامها یا ارگانهای داخلی بدن تا چندین ساعت پس از شوک الکتریکی تحت تأثیر آن قرار بگیرند!
نتیجه گیری و اهمیت حفاظت و آموزش در برابر برق گرفتگی
ایمنی تاسیسات برقی میتواند نکته مهمی در جلوگیری از خطرات الکتریکی باشد. در واقع بهتر است قبل از بررسی اقدامات بعد از برق گرفتگی، ابتدا ایمنی تاسیسات را بالا ببریم. ایمنی در برابر جریان الکتریکی میتواند توسط انواع مختلفی از وسایل محافظتی مدیریت شود. همچنین خطر برق گرفتگی به نوع جریان، نحوه عبور جریان از بدن، ولتاژ بالا، سلامت کلی فرد و سرعت درمان او بستگی دارد.
شوک الکتریکی ممکن است باعث سوختگی بدن شود، یا هیچ اثر قابل مشاهدهای روی پوست باقی نگذارد. در هرصورت، عبور جریان الکتریکی از بدن، باعث آسیب به اعضای داخل بدن، ایست قلبی یا آسیب های دیگر خواهد شد.
ما در مرکز برزویه طب کار، امیدواریم با یادگیری و انجام اقداماتی که در این مطلب گفته شد، در موارد برق گرفتکی در محیط های کاری، به افراد مصدوم کمک کرده و جان آنها را از مرگ نجات دهید.
“ مجموعه تخصصی طب کار برزویه دارای مجوز انجام خدمات سلامت شغلی (معاینات بدو استخدام و معاینات دوره ای) از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و همچنین سازمان تامین اجتماعی است. این مرکز تخصصی با بهره مندی از تیم مجرب، متخصص و حرفه ای، مجموعه ای پیشرو در ارائه تمامی معاینات طب کار است. “جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره تماس مرکز طب کار برزویه در ارتباط باشید.
بدون دیدگاه